Zeldzame fossielen uit Het Natuurhistorisch werpen nieuw licht op de ontwikkeling van orka's

Orka's jaagden waarschijnlijk al veel eerder op grote prooien dan tot nu toe werd gedacht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van honorair onderzoeker Hidde Bakker naar zeldzame fossielen uit de collectie van Natuurhistorisch Museum Rotterdam. De botten zijn afkomstig van een reuzenorka die ruim twee miljoen jaar geleden door de Noordzee zwom. Het dier was meer dan zeven meter lang en had een indrukwekkende kaak. Vanaf vandaag zijn delen van de schedel en onderkaak te zien in de tentoonstelling ‘Opgeraapt Opgevist Uitgehakt’. 

Een reuzenorka van meer dan zeven meter
Wereldwijd is slechts één andere fossiele orka bekend. Die leefde ongeveer drie tot vier miljoen jaar geleden, was zo'n 3,5 meter lang en at waarschijnlijk vooral vis. De reuzenorka uit de Noordzee was ruim twee keer zo lang en ongeveer even groot als de grootste orka's die tegenwoordig leven.

In de collectie van Het Natuurhistorisch liggen 39 fossiele botten die aan deze reuzenorka worden toegeschreven. Ze werden gedurende ongeveer twaalf jaar verzameld door Klaas Post, honorair onderzoeker fossiele zoogdieren van het museum. Hij kreeg de botten van Noordzeevissers die ze met hun netten van de zeebodem omhooghaalden.

Wat vertellen de botten?
De bouw van de schedel en kaak vertelt ons meer over hoe deze reuzenorka jaagde. Het dier had grote, diepe tandkassen die dicht tegen elkaar stonden. Dat wijst erop dat hij grote prooien kon grijpen. Wat stond er op het menu? Dat weten we niet precies. Mogelijk jaagde de reuzenorka op dolfijnen, walrussen en zelfs baleinwalvissen, zoals sommige orka's tegenwoordig doen. Onderzoek naar fossiel plankton rond een deel van de schedel liet zien dat dit fossiel tussen de 2,1 en 2,6 miljoen jaar oud is. De ontdekking geeft onderzoekers nieuwe inzichten in hoe orka's zich door de miljoenen jaren heen hebben ontwikkeld. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PeerJ.

Van de Noordzeebodem naar ons museum
De ontdekking laat zien waarom Het Natuurhistorisch dieren en fossielen verzamelt, onderzoekt en bewaart. Sommige botten liggen al jaren in de collectie, maar kunnen nog steeds nieuwe verhalen vertellen. Dankzij de samenwerking tussen vissers, verzamelaars en wetenschappers leren we steeds meer over de dieren die vroeger in de Noordzee leefden.

Fossiele reuzenorka te zien in Rotterdam
Benieuwd hoe zo'n reuzenorka eruitzag? Vanaf vandaag zijn delen van de schedel en onderkaak te zien in de tentoonstelling Opgeraapt Opgevist Uitgehakt in Natuurhistorisch Museum Rotterdam.

Fotografie: Jeroen Hoekendijk