Korstmossen vertellen groot verhaal over klimaat en biodiversiteit

Nieuwe tentoonstelling van prijswinnend duo Suzette Bousema en Ingeborg Klarenberg

Het zijn de gele, grijze en blauwe vlekjes op boomschors, stenen en daken waar de meeste mensen ongemerkt aan voorbij lopen. Toch behoren korstmossen tot de meest gevoelige indicatoren van de gezondheid van onze leefomgeving. Veranderingen in luchtkwaliteit, klimaat en biodiversiteit worden vaak als eerste zichtbaar in deze bijzondere levensvormen. In de nieuwe tentoonstelling Complex Individuality - korstmossen laten kunstenaar Suzette Bousema en wetenschapper Ingeborg Klarenberg zien wat korstmossen ons kunnen vertellen over een wereld die steeds meer onder druk staat.

Samen sterker
Korstmossen zijn geen afzonderlijke organismen, maar een samenwerking tussen schimmels en algen. Samen vormen zij een complex netwerk dat voor hun bestaan van elkaar afhankelijk is. Daarnaast bieden korstmossen leefruimte aan talloze andere organismen, waaronder insecten en beerdiertjes. Ze laten zien hoe ecosystemen functioneren: als een web waarin alles met elkaar verbonden is. Die verwevenheid is niet uniek voor korstmossen. Ook mensen maken deel uit van grotere systemen waarin planten, dieren en hun omgeving afhankelijk van elkaar zijn. Door naar korstmossen te kijken, laat Complex Individuality zien hoe veranderingen in één onderdeel gevolgen kunnen hebben voor het geheel.

Verborgen wereld in beeld
De nieuwe presentatie vindt plaats in De Broedplaats, de expositieruimte waarin Het Natuurhistorisch ruimte biedt aan jonge kunstenaars en onderzoekers die op artistieke wijze nieuwe perspectieven op natuur en wetenschap ontwikkelen. Met fotografie, video en geluidsopnamen brengen kunstenaar Suzette Bousema en wetenschapper Ingeborg Klarenberg deze verborgen wereld in beeld. Hun werk laat zien hoe kwetsbaar zulke netwerken zijn voor verstoringen als vervuiling, klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. 

"Je loopt er vaak aan voorbij, maar korstmossen vertellen een belangrijk verhaal over de staat van onze leefomgeving", vertelt Meike Moors, directeur van Het Natuurhistorisch. "Ze maken zichtbaar hoe sterk soorten met elkaar verbonden zijn en hoe kwetsbaar die verbindingen worden wanneer biodiversiteit afneemt. Tegelijkertijd laten ze ons ook iets over onszelf zien. Net als korstmossen zijn wij als mensen afhankelijk van de relaties en netwerken om ons heen. Juist daarom nodigt deze tentoonstelling bezoekers uit om met andere ogen naar de natuur én naar hun eigen plek daarin te kijken." 

Activiteiten
Bij de tentoonstelling organiseren Bousema en Klarenberg op zondag 30 augustus van 13.00 tot 14.30 uur een workshop. Deelnemers vanaf 7 jaar ontdekken verschillende korstmossen van dichtbij, gaan op zoek naar soorten in de omgeving en luisteren naar de verrassende geluiden van deze bijzondere levensvormen. Tijdens het Weekend van de Wetenschap verzorgt ecoloog Ingeborg Klarenberg op zondag 4 oktober van 14.00 tot 15.00 uur een lezing. Aan de hand van haar onderzoek in IJsland en Antarctica vertelt zij hoe korstmossen complete ecosystemen ondersteunen en wat zij ons kunnen leren over klimaatverandering en biodiversiteit.

Over de makers
Suzette Bousema (1995) studeerde in 2019 af aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) met een bachelor in fotografie. In haar werk onderzoekt ze de relatie tussen mens en natuur, waarbij ze gebruikmaakt van meerdere disciplines zoals fotografie, grafiek, glasblazen, weven, geluid, geur en zeewier. Haar werk was onder meer te zien in CODA Apeldoorn, Museum Arnhem, Singer Laren, Muzee Scheveningen, Nederlands Fotomuseum en Museum Panorama Mesdag en op het Oerol Festival. 

Ingeborg Klarenberg (1988) houdt zich bezig met de invloed van menselijk handelen op ecosystemen. Ze werkt als ecoloog bij het RIVM waar zij zich focust op bodems en ecologie in Nederland.  Aan de Vrije Universiteit Amsterdam onderzocht zij de biodiversiteit van mossen en korstmossen in Antarctica. Eerder promoveerde zij aan de University of Akureyri en de University of Iceland op de effecten van klimaatverandering op mossen en korstmossen in subarctische ecosystemen. In haar werk verkent zij de relatie tussen mens en natuur, waarbij zij wetenschappelijk onderzoek combineert met fotografie en andere beeldende technieken. 

Complex Individuality ontstond naar aanleiding van de VU Connected World Societal Impact Award, die Suzette Bousema en Ingeborg Klarenberg in 2024 gezamenlijk ontvingen voor hun interdisciplinaire samenwerking tussen kunst en wetenschap.

Complex Individuality - korstmossen 
19 juli t/m 25 oktober 2026
De Broedplaats, Het Natuurhistorisch, Rotterdam

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)
Het is mogelijk om de makers te interviewen. Voor vragen, beeldmateriaal of interviewverzoeken kunt u contact opnemen met de afdeling communicatie van Het Natuurhistorisch.

Brigitte Timmermans
Marketing & Communicatie
communicatie@hetnatuurhistorisch.nl
06 - 412 29 772