Nieuwe ontdekking: reuzenorka uit de Noordzee jaagde twee miljoen jaar geleden al op grote prooien
Zeldzame fossielen uit de collectie van Natuurhistorisch Museum Rotterdam veranderen het beeld van de ontwikkeling van orka's
Orka's waren waarschijnlijk al veel eerder in staat om op grote prooien te jagen dan tot nu toe werd gedacht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Hidde Bakker, honorair onderzoeker van Het Natuurhistorisch en collega-wetenschappers dat vandaag gepubliceerd is. Zij onderzochten uitzonderlijk zeldzame fossielen van een reuzenorka die ruim twee miljoen jaar geleden door de Noordzee zwom. Het dier was naar schatting meer dan zeven meter lang. De bouw van zijn schedel en kaak wijst erop dat het dier grote prooien kon grijpen. Deze ontdekking werpt nieuw licht op de ontwikkeling van een van de grootste roofdieren van de zee. Vanaf vandaag zijn delen van de schedel en onderkaak te zien in Natuurhistorisch Museum Rotterdam.
Wereldwijd is slechts één andere fossiele orka bekend. Die werd gevonden in Italië, leefde ongeveer drie tot vier miljoen jaar geleden, was zo'n 3,5 meter lang en at waarschijnlijk vooral vis. De reuzenorka uit de Noordzee was ruim twee keer zo groot en had al kenmerken die passen bij orka's die tegenwoordig op grote zeezoogdieren jagen. De resultaten van het onderzoek zijn vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PeerJ.
Bijzondere vondsten uit de Noordzee
In de collectie van Natuurhistorisch Museum Rotterdam liggen 39 fossielen die aan deze reuzenorka worden toegeschreven. De botten werden gedurende zo'n twaalf jaar door Noordzeevissers opgevist en overgedragen aan Klaas Post, honorair onderzoeker fossiele zoogdieren van het museum. Voor het nieuwe onderzoek bestudeerden de wetenschappers vijf van deze fossielen: twee delen van de schedel, een stuk onderkaak en twee delen met nekwervels.
De kaak van een grote jager
Onderzoekers onderzochten ook het sediment rond een deel van de schedel. Daarin vonden ze fossiel plankton, waarmee ze konden bepalen dat dit deel tussen de 2,1 en 2,6 miljoen jaar oud is."De schedel en kaak vertellen ons ook iets over de manier waarop het dier jaagde. Zo had de orka grote, diepe tandkassen die dicht tegen elkaar stonden. Deze kenmerken passen bij een dier dat grote prooien kon grijpen", vertelt Bakker. Juist dat maakt de ontdekking belangrijk. Tot nu toe was er geen fossiel bewijs dat orka's al zo lang geleden op grote prooien konden jagen. De vondsten uit de Rotterdamse collectie laten zien dat dit jachtgedrag waarschijnlijk veel eerder ontstond dan gedacht.
Jagen in een verdwenen Noordzee
Wat stond er ruim twee miljoen jaar geleden op het menu van deze reuzenorka? Dat weten we niet precies. Wel zwommen er in die tijd andere grote zeezoogdieren in de Noordzee. Mogelijk jaagde de reuzenorka ook op dolfijnen en baleinwalvissen, zoals sommige orka's tegenwoordig doen. Kunstenaar Remie Bakker bracht deze verdwenen onderwaterwereld tot leven. Zijn reconstructie laat zien hoe de reuzenorka jaagt op een groep hoekmans stompsnuitdolfijnen. Deze uitgestorven dolfijnensoort leefde waarschijnlijk rond dezelfde periode in het Noordzeegebied, al staat niet vast dat beide soorten tegelijkertijd voorkwamen. Klaas Post onderzocht deze soort en gaf haar een wetenschappelijke naam. Ook werkte hij mee aan het nieuwe onderzoek naar de reuzenorka.
Van de Noordzeebodem naar het museum
De fossielen van de reuzenorka worden bewaard in de wetenschappelijke collectie van Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Daar blijven ze beschikbaar voor verder onderzoek. De ontdekking laat zien hoeveel bijzondere informatie de Noordzeebodem nog verborgen houdt. Dankzij de samenwerking tussen vissers, verzamelaars en wetenschappers kunnen miljoenen jaren oude botten nieuwe inzichten opleveren in het leven in de Noordzee en de ontwikkeling van de orka.
Vanaf vandaag zijn delen van de schedel en onderkaak van de reuzenorka te zien in de tentoonstelling ‘Opgeraapt Opgevist Uitgehakt’ in Het Natuurhistorisch. Hier ontdek je welke bijzondere fossielen uit de Noordzee zijn opgevist en wat ze vertellen over de dieren die hier miljoenen jaren geleden leefden.
NOOT VOOR DE REDACTIE [Niet ter publicatie]
Voor interview aanvragen, persbeeld en meer informatie:
Brigitte Timmermans
Marketing & Communicatie
communicatie@hetnatuurhistorisch.nl
06-41229772



